ذبيح الله صفا
1098
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
و از رجال معروف هند در عهد فرمانروايى گوركانيان بود . وى از يك خاندان بزرگ و اصيل تهرانيست كه بسيارى از رجال آن هم در دولت صفوى و هم در دولت گوركانى هند مقامات بلند داشته ، شعر مىسروده و مشوق شاعران روزگار خود بودهاند . دربارهء اين خاندان كه بازماندگان خواجه ارجاسب بن خواجه شيخعلى تهرانى متخلص به اميدى « 1 » بوده پيش ازين سخن گفتهام و اينجا باختصار يادآور مىشوم كه پدر خواجه شاپور يعنى خواجه خواجگى كه « گاهى شعر مىگفت » « 2 » پسر خواجه محمد طاهر و او پسر خواجه ارجاسب اميدى بود . برادر خواجگى ، خواجه محمد شريف هجرى دو پسر شاعر و اديب داشت يكى بنام خواجه محمد طاهر متخلص به « و صلى » و ديگرى خواجه غياث الدين محمد اعتماد الدوله از رجال بسيار متنفذ عهد اكبر و جهانگير ، و پدر مهر النساء كه بعد از ازدواج با جهانگير نخست بلقب نورمحل و سپس « نورجهان بيگم » خوانده شد . خواجه محمد امين رازى مؤلف هفت اقليم پسر خواجه ميرزا احمد بن محمد طاهر و پسرعم مستقيم خواجه شاپور بود . بدينگونه دريافته مىشود كه خواجه شاپور از خاندان ادب و هنر بر - خاسته بود و مىتوانست در عالم ادب مقامى شايسته احراز كند و چنين نيز بود . وى از آغاز جوانى با تخلص « فريبى » شروع بشاعرى كرد . معاصر و معاشر شاپور تهرانى ، تقى الدين اوحدى بليانى ، كه مدعيست نام شاپور در
--> - * فهرست كتابخانهء مجلس شورى ، ج 2 ، ص 253 و 262 - 263 . * فهرست كتابخانهء ملى پاريس ، ج 3 ، ص 369 . * فهرست نسخههاى خطى فارسى كتابخانهء موزه بريتانيا ج 2 ، ص 674 و ضميمهء آن ص 204 . * تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، تهران 1344 ، ص 513 . * گلزار ايران ، ص 674 - 675 . ( 1 ) - دربارهء او بنگريد به همين كتاب ، ج 4 ، ص 425 - 431 . ( 2 ) - هفت اقليم ، ج 3 ، ص 72 - 73 .